Utrata danych to jeden z najbardziej stresujących scenariuszy zarówno dla firm, jak i dla osób prywatnych. Awaria sprzętu, przypadkowe skasowanie plików czy uszkodzenie nośnika może skutkować utratą cennych dokumentów, zdjęć, projektów czy danych finansowych. Na szczęście w wielu przypadkach możliwe jest skuteczne odzyskiwanie danych – o ile działania podejmie profesjonalny serwis IT.
Pixabay
Na czym polega odzyskiwanie danych?
Odzyskiwanie danych to proces przywracania informacji z nośnika, który uległ uszkodzeniu logicznemu (np. sformatowanie, usunięcie plików) lub fizycznemu (np. awaria elektroniki, uszkodzenia mechaniczne). Profesjonalne firmy wykorzystują zaawansowane narzędzia i techniki, które pozwalają odzyskać dane nawet z pozornie niedziałających urządzeń.
Najczęstsze przypadki odzyskiwania danych:
- Odzyskiwanie danych z dysku HDD – klasyczny dysk twardy jest podatny na awarie mechaniczne, wibracje, a także uszkodzenia logiczne. Profesjonalne laboratoria potrafią odzyskać dane nawet z dysków, które nie są wykrywane przez system.
- Odzyskiwanie danych z dysku SSD – nowoczesne dyski są szybkie, ale ich struktura sprawia, że proces odzyskiwania danych wymaga specjalistycznej wiedzy i sprzętu.
- Odzyskiwanie danych z pendrive – pamięci USB są wygodne, ale często ulegają uszkodzeniom portu lub błędom logicznym. Istnieją metody pozwalające na odzyskiwanie danych z pendrive za darmo, jednak skuteczność takich rozwiązań jest ograniczona.
- Odzyskiwanie danych z karty SD – popularne w aparatach fotograficznych i telefonach. Uszkodzenia najczęściej dotyczą nieczytelności lub sformatowania.
- Odzyskiwanie danych z telefonu – zarówno Android, jak i iPhone. Szczególnie częste przypadki to uszkodzenie ekranu, systemu lub przypadkowe usunięcie danych.
Odzyskiwanie danych z dysku
Dyski naszych komputerów to prawdziwa skarbnica wiedzy: pamiątkowe zdjęcia, osobiste dokumenty, informacje finansowe, a w przypadku firm często strategiczne dla nich dane… Utrata tych wszystkich informacji może być bardzo bolesna, również w aspekcie finansowym, czy nawet możliwości dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa. W przypadku ich utraty kluczowe znaczenie ma szybkość reakcji i unikanie działań, które mogą nadpisać dane – dlatego nie należy instalować żadnego oprogramowania na dysku, z którego chcemy odzyskać informacje.
Proces odzyskiwania danych z dysku zależy od rodzaju uszkodzenia. W przypadku uszkodzeń logicznych, takich jak przypadkowe usunięcie plików, sformatowanie partycji lub błędy systemu plików, stosuje się specjalistyczne oprogramowanie do odzyskiwania danych. Narzędzia takie jak R-Studio, DMDE, EaseUS Data Recovery Wizard czy TestDisk umożliwiają skanowanie nośnika i rekonstrukcję utraconych danych bez ingerencji w jego strukturę fizyczną.
W sytuacjach, gdy uszkodzenia mają charakter fizyczny – np. awaria głowicy, problemy z talerzami, zatarcie łożysk lub uszkodzenie elektroniki – konieczna jest ingerencja w warunkach laboratoryjnych. Serwisy dysponujące tzw. clean roomami (pomieszczeniami o kontrolowanej czystości) mogą rozmontować dysk, wymienić uszkodzone podzespoły i odczytać dane przy pomocy specjalnych narzędzi diagnostycznych i obrazujących, takich jak PC-3000, Deepspar Disk Imager czy MRT Lab.
W przypadku dysków SSD odzyskiwanie danych wymaga dodatkowej wiedzy na temat kontrolerów pamięci i układów NAND, a także dostępu do technologii pozwalających na bezpośredni odczyt danych z kości pamięci. Odzysk danych z dysków SSD jest bardziej złożony, ponieważ dane często są rozproszone i szyfrowane przez wewnętrzne algorytmy kontrolera.
Odzyskiwanie danych z telefonu
Nasze telefony, podobnie jak dyski komputerów, to kolejny sejf na informacje. Korzystając z nich często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wiele danych tam przechowujemy. Uświadamiamy to sobie dopiero w przypadku awarii lub uszkodzenia urządzenia mobilnego. Najważniejsze w takiej sytuacji jest to, by nie panikować i nie podejmować gorączkowych działań, które mogą pogłębić problem. Odzyskiwanie danych z telefonu jest możliwe i może obejmować zarówno urządzenia z systemem Android, jak i iOS. W zależności od rodzaju uszkodzenia (logiczne lub fizyczne) stosuje się różne techniki, ale tak jak w przypadku odzyskiwania danych z dysku, również tutaj najważniejsze jest szybkie działanie i unikanie samodzielnych prób naprawy. Każda nieudana próba może zmniejszyć szanse na pełne odzyskanie danych.
Tym bardziej, że jako prywatni użytkownicy najczęściej nie mamy dostępu do profesjonalnego oprogramowania i sprzętu, który wesprze nas w procesie odzyskiwania informacji. W przypadku usunięcia danych lub błędów systemowych telefonu, serwisy używają specjalistycznych programów, takich jak Dr.Fone, iMobie PhoneRescue, Tenorshare UltData czy FonePaw Android Data Recovery. Umożliwiają one odzyskiwanie kontaktów, wiadomości SMS, zdjęć, plików multimedialnych czy danych z aplikacji.
W sytuacji fizycznego uszkodzenia telefonu (np. zbity ekran, zalanie, awaria płyty głównej), konieczna może być ingerencja sprzętowa. Fachowcy wykorzystują mikroskopy serwisowe, stacje lutownicze oraz narzędzia diagnostyczne, by naprawić połączenia i odczytać dane bezpośrednio z pamięci NAND lub eMMC. W telefonach marki Samsung i innych z systemem Android możliwe jest odzyskiwanie danych z trybu download, recovery lub ADB (jeśli wcześniej aktywowano debugowanie USB). Profesjonalne serwisy są również w stanie klonować układy pamięci i wykonywać ekstrakcję danych nawet z uszkodzonych lub zablokowanych urządzeń. Dzięki temu odzyskiwanie danych z telefonu Samsung, Xiaomi, Huawei czy iPhone może zakończyć się sukcesem, nawet gdy urządzenie nie uruchamia się normalnie.
Odzyskiwanie danych z karty SD
Odzyskiwanie danych z karty SD jest szczególnie istotne dla użytkowników aparatów fotograficznych, kamer sportowych oraz urządzeń mobilnych. Najczęstszymi problemami są przypadkowe sformatowanie karty, usunięcie plików, uszkodzenia logiczne systemu plików lub fizyczne defekty nośnika. W pierwszym przypadku, kiedy karta jest rozpoznawana przez komputer, stosuje się oprogramowanie typu Recuva, PhotoRec, Disk Drill czy SanDisk RescuePRO.
Gdy karta SD nie jest wykrywana przez urządzenie lub system operacyjny zgłasza błąd odczytu, specjaliści analizują ją pod kątem uszkodzeń fizycznych. W razie potrzeby przeprowadza się bezpośredni odczyt z kości pamięci (tzw. chip-off) z użyciem specjalistycznych urządzeń i stacji roboczych.
Ważnym etapem jest wykonanie kopii sektorowej karty, by zminimalizować ryzyko dalszego uszkodzenia oryginału. Następnie analizuje się strukturę danych w celu ich rekonstrukcji. Profesjonalne laboratoria posiadają narzędzia pozwalające na odzyskiwanie zdjęć w wysokiej jakości, plików RAW, dokumentów i nagrań wideo. Proces wymaga doświadczenia, dlatego w przypadku cennych danych warto zrezygnować z prób domowych i skorzystać z pomocy serwisu.
Odzyskiwanie danych z pendrive
Odzyskiwanie danych z pendrive’a jest jednym z najczęstszych zadań realizowanych przez serwisy IT. Pamięci USB, mimo swojej wygody, są bardzo podatne na awarie – zarówno logiczne, jak i fizyczne. Do typowych problemów należą przypadkowe usunięcie danych, uszkodzenie systemu plików, błąd podczas formatowania lub uszkodzenie portu USB.
W przypadku błędów logicznych stosuje się popularne narzędzia programowe, takie jak Recuva, PhotoRec, EaseUS Data Recovery Wizard czy MiniTool Power Data Recovery. Umożliwiają one odzyskanie danych z pendrive, jednak skuteczność zależy od stopnia uszkodzenia i tego, czy dane nie zostały nadpisane.
W przypadku uszkodzeń fizycznych – np. złamanego złącza USB, przepięcia lub awarii kontrolera – konieczna jest interwencja techniczna. Specjaliści mogą wymienić uszkodzone elementy lub przeprowadzić tzw. chip-off, czyli bezpośredni odczyt danych z kości pamięci. W trudniejszych przypadkach stosuje się mikroskopy serwisowe i lutownice precyzyjne, by przywrócić funkcjonalność urządzenia i umożliwić odzysk danych. Zaletą pendrive’ów jest brak elementów mechanicznych, co zwiększa szansę powodzenia procesu odzyskiwania.
Jakie kroki podjąć, by odzyskać dane?
Jak przebiega proces odzyskiwania danych? Można go podzielić na kilka etapów:
- Diagnoza – technik sprawdza rodzaj uszkodzenia i określa możliwości odzyskania danych.
- Wycena – na podstawie diagnozy przedstawiana jest indywidualna wycena usługi. Odzyskiwanie danych z dysku cena zależy od rodzaju uszkodzenia i pojemności nośnika.
- Odzysk danych – dane są przywracane przy użyciu dedykowanych narzędzi, a następnie zapisywane na nowym nośniku.
- Odbiór lub wysyłka – klient otrzymuje odzyskane dane wraz z raportem.
Większość użytkowników zastanawia się też, czy można odzyskać dane samodzielnie? W przypadku prostych błędów logicznych możliwe jest odzyskiwanie danych z dysku za darmo przy pomocy ogólnodostępnych programów. Jednak takie działania niosą ryzyko nadpisania danych lub pogłębienia uszkodzeń. Dlatego przy ważnych informacjach zawsze warto skorzystać z usług profesjonalnego serwisu.
Dlaczego warto tworzyć kopie zapasowe danych?
Najskuteczniejszą metodą ochrony przed utratą danych jest ich regularne archiwizowanie. Tworzenie kopii zapasowych (backup) to podstawowa praktyka, która pozwala w kilka chwil przywrócić dane po awarii, ataku ransomware, zalaniu urządzenia lub przypadkowym usunięciu plików. Kopie zapasowe można tworzyć na zewnętrznych dyskach, serwerach NAS, w chmurze lub za pomocą specjalistycznych rozwiązań automatycznych.
W przypadku komputerów i serwerów firmy często wykorzystują oprogramowanie do tworzenia przyrostowych kopii bezpieczeństwa, które zapisują tylko zmienione pliki, minimalizując zużycie miejsca. W smartfonach backup danych może odbywać się automatycznie do chmury (Google Drive, iCloud), natomiast w przypadku dysków zewnętrznych i pendrive’ów warto regularnie kopiować dane na inny nośnik.
Kluczowe jest także stosowanie zasady 3-2-1: trzy kopie danych, na dwóch różnych nośnikach, z czego jedna w innej lokalizacji (np. w chmurze). Tylko takie podejście zapewnia pełne bezpieczeństwo informacji – zarówno prywatnych, jak i firmowych. Backup nie tylko chroni dane, ale również znacząco skraca czas przywracania środowiska pracy po awarii, co ma szczególne znaczenie w przypadku firm, które nie mogą sobie pozwolić na przestoje.
Odzyskiwanie danych to proces złożony i wymagający precyzji. Niezależnie od tego, czy chodzi o odzyskiwanie danych z uszkodzonego dysku, telefonu, karty SD czy pendrive’a, kluczowe jest szybkie działanie i kontakt z fachowcami. Profesjonalne serwisy, takie jak te działające w Warszawie, oferują kompleksową pomoc i wysoką skuteczność odzysku, nawet w trudnych przypadkach.
Skontaktuj się z działem IT >>>
Q&A – najczęściej zadawane pytania o odzyskiwanie danych
Czy mogę samodzielnie odzyskać dane?
W niektórych przypadkach – np. przypadkowego usunięcia plików – można użyć prostych programów typu Recuva czy PhotoRec. Jednak każda próba zapisu na uszkodzonym nośniku może pogorszyć sytuację. Dlatego przy ważnych danych warto od razu skontaktować się z serwisem IT.
Ile kosztuje odzyskiwanie danych z dysku lub telefonu?
Koszt odzyskiwania danych zależy od rodzaju nośnika, skali uszkodzenia i zastosowanej technologii. Odzyskiwanie danych z dysku HDD jest zwykle tańsze niż z dysku SSD czy z uszkodzonego telefonu. Diagnoza i wycena są często darmowe lub kosztują symbolicznie.
Czy odzyskiwanie danych zawsze się udaje?
Nie ma 100% gwarancji, ale profesjonalne serwisy dysponujące odpowiednim sprzętem i doświadczeniem osiągają skuteczność na poziomie 80–95% w zależności od przypadku.
Jak długo trwa odzyskiwanie danych?
Proste przypadki trwają kilka godzin, ale bardziej złożone – np. po zalaniu lub awarii elektroniki – mogą wymagać kilku dni roboczych. Serwisy oferują też usługi ekspresowe.
Czy dane po odzyskaniu są bezpieczne?
Profesjonalne serwisy dbają o bezpieczeństwo danych. Dane są przekazywane klientowi na nowym nośniku, a ich kopie są bezpiecznie kasowane po zakończeniu zlecenia.
Czy można odzyskać dane z uszkodzonej karty SD lub pendrive’a?
Tak. W zależności od rodzaju uszkodzenia (fizyczne, logiczne) stosuje się różne metody: od prostych programów po zaawansowane techniki laboratoryjne (np. chip-off).
Czy odzyskiwanie danych narusza gwarancję sprzętu?
Często tak – zwłaszcza gdy serwis musi otworzyć urządzenie lub użyć metod chip-off. Warto skonsultować się z producentem lub autoryzowanym serwisem przed podjęciem działań.
- Bibliografia:Nowicki, G. T. (2021). Bezpieczeństwo systemów informatycznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Węglarz, A. (2022). Audyt informatyczny i bezpieczeństwo informacji. Warszawa: Difin.
- Siemieniuch, P. (2021). Cyberbezpieczeństwo. Zarządzanie bezpieczeństwem informacji. Warszawa: Difin.
- Jaworski, M., & Ławrowski, P. (2019). Bezpieczeństwo danych i systemów informatycznych. Gliwice: Helion.
- Krutz, R. L., & Vines, R. D. (2010). Cloud Security: A Comprehensive Guide to Secure Cloud Computing. Wiley.
- Rhodes-Ousley, M. (2013). Information Security: The Complete Reference (2nd ed.). McGraw-Hill.
- Stallings, W. (2020). Computer Security: Principles and Practice (4th ed.). Pearson.
- Hermans, K. (2023). Ransomware Protection Playbook: Practical Steps to Prepare for, Detect and Recover from Ransomware Attacks. Cybellium Ltd.
- Messmer, E. (2020). Data Recovery Techniques: Proven Methods to Restore Deleted and Corrupted Files. ITPro Books.
- Bace, R. G. (2000). Intrusion Detection. Macmillan Technical Publishing.